Aileler genellikle doktora bir sorun olunca giderler. ‘Temizlemenin en iyi yolu kirletmemek’ denildiği gibi çocuk psikiyatrisindeki en kısa ve ekonomik tedavi koruyucu tıbbi yaklaşımlardır. Çocuğun gelişimine verimli katılımı destekler.
 Çocuk yetişkinden farklı olarak bedensel ve ruhsal olarak sürekli gelişen, değişen, hayatın çeşitli dönemlerine uyum sağlayan bir dönemdir. Ve çocukların kullanma kılavuzu yoktur. Bedensel ve ruhsal gelişimin yolunda gidip gitmediğini kontrol etmek veya hayatın getirdiği değişikliklerden etkilenmesi sağlıklı kılmak için mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Hiç değilse nasıl akranlarından daha zayıf veya kısa kalınca çocuk doktoruna soruluyorsa, konuşma gecikmesi, farklı ve uygunsuz davranışları ortaya çıkarsa, yaşından beklenenden farklı bir şeyler görüyorsak danışmanlık alma zamanı gelmiştir.
 Çocuk psikiyatrisinden belli yaş ve yaşam olayları sırasında danışmanlık almak özellikle gereklidir. Yeni arabanızı alınca size kaç kilometrede bir bakıma girmeniz gerektiğinin söylenmesi gibi.

         
Çocuklarda danışmanlık almanın yardımcı olacağı dönemler.
• 1–2 yaş arası; çocuğun gelişimi ve yemek, uyku, iletişim, davranışlarla ilgili çok hızlı ve sancılı bir değişim dönemidir.
• 3–4 yaş arası; bireyselliği, sosyalleşme, kendini ifade etme ve inatçılık karakter renklerinin oturması. Yuvaya başlamasının uygunluğu ve ya yapılması gerekenler.
• 5 yaş okul olgunluğunu sağlama anaokuluna hazırlık.
• 6 yaş okul olgunluğunun değerlendirilmesi
• 7 yaş akademik uyum, bireysel olarak toplumda var oluş, sorumluluk alma ve problem çözebilme yeteneklerinin değerlendirilmesi.
• 10–11 yaş ön ergenlik değerlendirilmesi
• 12–13 yaş ergenlik, kimliğin değerlendirilmesi, eğitim ve meslek eğitimi ile ilgili tercihler öncesi değerlendirme.
 
Ergenlikten erişkin olana kadarki dönemde çocuk psikiyatrisine başvuru çocukla iş birliği ve ortak sebepler veya sorunların tarafları etkilemesine göre gelişir, örneğin anne-kız çatışması, birçok erişkindeki psikiyatrik hastalığın başlangıcına ait bulguların renkleri, akran grupları, özgürlük ve sınır belirleme, üniversiteye hazırlık gibi stresli süreçler…
 
Bu koruyucu değerlendirme ve danışmanlık sırasında çocuğun nöro-psikolojik gelişimi, çocuğun yaşına uygun sağlıklı ruhsal gelişim içinde olup olmadığı, zayıf yönlerinin belirlenip güçlendirilmesi, hatalı eğitim ve tutumların düzeltilmesi, dönemsel-hassas alanlar, uygun sağlıklı iletişim kurma, yeteneklerin geliştirilip, gelişimi desteklemek için neler yapılacağı, gereken egzersizler, davranışlar, oyunlar konusunda bilgi alınır.

Belirli dönemler dışında da çocuğun akranlarından veya kardeşlerinin o yaştaki hallerinden farklı bir yapılanma görülürse bu önemlidir. Bazı yaşlarda normal ve gerekli olan davranışlar belli yaş ve dönemlerde uygunsuzdur. 6–12 ay arası bir bebek ailesi dışında tanımadık birine gidince huzursuzlaşır, ağlar. Bu bir sosyal fobi değil tersine bağlanmanın, tanıdıkları ayırt edip uygun duygusal tepki verme yeteneğinin sağlıklı işlediğini gösterir. Tersine umursamaz hatta memnun olursa ‘ne sosyal çocuk’ denilmez bir sorun mu var diye gözleme alınır. Birinci sınıfta anneden ayrılamama, sürekli tanıdık birilerini yanında isteme ise eğitimi olumsuz etkileyecek bir problemdir.
2 yaşında bir çocuğun tüm gördüklerini benim diye talep edip alması doğaldır. ‘Paylaşmayı bilmiyor’ denilemez, 4–5 yaşından sonra ise alabilmek için vermesi gelişmeye başlar.  
Muayenede çocuk aşağıdaki yönlerden değerlendirilir:  Fiziksel Gelişim (boy, kilo, duruş, izleme, bakma…)
Hareketsel Gelişim (parmaklarını kullanma, ince el becerileri, sakarlıkları, düğme ilikleme, tek ayakla zıplama, bisiklete binme…)
Dil Gelişimi (Kelimeleri söyleyebilme, objeleri isimlendirme, ayırt etme, anlama, anlatma, komut alma, sözle tarif edileni hareketle gösterme veya davranışı kelimelerle sıralıklı tarif edebilme…)
Sosyal-Duygusal Gelişim (iletişimde göz-göze bakma, gülümsemeye cevap verme, uygun yerde korku ve sevinci duyguları ifade edebilme, bağlanabilme ve ayrılmaya tepkisi, ilişki kurma tarzı, utangaçlık, sorulara cevap verme, selamlaşmaları, kendi hakkını arama, kendini ifade becerisi, kendine güveni, etrafı önemseme derecesi, empati yapması…)
Zekâ gelişimi (algılama, aklında tutma, dikkatini verme, uyaranlar içinde istediğine yoğunlaşabilme, sıraya koyma, öncelik belirleme, zaman boyutuna paralel gerektiğinde dikkati geri çekip başka şeye yoğunlaşabilme, bilgisini başka yerde kullanabilme, merak etme, uygun sorular sorma, farklılığı-benzerliği değerlendirme, sınıflandırma, gerçeği değerlendirmesi…)  
Ruhsal muayenesi, gelişim dönemine göre yorumlanır. Tüm bu değerlendirme için başta çocuğu en iyi tanıyan anne-babadan ve okuldaki öğretmenlerden bilgi alınır, gerekli olursa çeşitli nöro-psikolojik testler, zekâ incelemesi yapılır, Resimler, okuma yazma incelemeleri, aileye ve ya çocuğun kullanacağı anketler, daha küçük çocuklarda oyun oynarkenki tutumların yorumu, çocuğun yaşına uygun etkileşim çerçevesinde değerlendirilir.